Wolny strzelec

04.06 – 04.08.2013 Wolny strzelec

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki

artyści: Roman Dziadkiewicz, Rafał Jakubowicz, Paweł Jarodzki, Alicja Karska, Zbigniew Libera, Aleksandra Went, Julita Wójcik, Zorka Wollny & Artur Zagajewski, Kamil Kuskowski, Jerzy Kosałka, Aleksandra Polisiewicz, Anna Senkara & Cezary Koczwarski
kuratorka: Ewa Toniak
współpraca ze strony Zachęty: Magdalena Komornicka
współpraca: Jarosław Wójtowicz
projekt ekspozycji: Małgorzata Szczęśniak
współprojektant ekspozycji: Łukasz Kwietniewski

Freelancer to w polskim tłumaczeniu wolny strzelec – osoba o nienormowanym czasie pracy, niezwiązana z pracodawcą stałą umową, zachowująca ślad „wolności” i uczestnicząca w grze rynkowej na innych zasadach. Możemy nazwać ją „wolną od” trudu i nużącego etatyzmu, „wolną do” wyboru rodzaju i charakteru pracy, najczęściej związanej z tzw. wolnymi zawodami i przemysłem kreatywnym. I w takim rozumieniu wolnymi strzelcami są artyści zależni od popytu i podaży na rynku sztuki, których sytuacja podobna jest do sytuacji bytowej wielu dzisiejszych pracowników. Jednak taka charakterystyka skupia się głównie na aspekcie wolności, a ta okazuje się złudna. Wolność od wszystkiego jest wolnością negatywną. Dziś wolność nie oznacza korzystania w pełni z praw obywatelskich, przeciwnie, jest to wolność upadku i klęski doświadczanej przez wielu dryfujących ku niepewnej i nieprzewidywalnej przyszłości.

Sam termin „wolny strzelec” pojawił się już w epoce romantyzmu i mieścił w sobie dwa elementy, które sprawiły, że określenie najemnego wojownika (Walter Scott, Ivanhoe) zostało szybko zaadaptowane także w innym obszarze. Scottowski freelancer przywołuje aktualne do dziś konotacje: walki, niezależności (rozumianej raczej jako brak lojalności), mogące stać się monetą przetargową także w grze rynkowej.  Termin ten ma jednak jeszcze jedno odniesienie – myślistwo. Romantyków w polowaniu pociągało czasowe zawieszenie etyki, a co za tym idzie, wolność. Dla kultury, będącej źródłem cierpień, alternatywą stała się natura, w której romantycy szukali dzikiej energii życia, nieskrępowanej racjonalnym, etycznym prawem. Romantycznego „wolnego strzelca” należałoby raczej nazwać „wolnym myśliwym”.

Wystawa bada przede wszystkim zmianę paradygmatu „bycia artystą”. W czasie ostatnich 20 lat artyści zostali zmuszeni do redefinicji swojego miejsca na mapie społecznych ról i ekonomicznych współzależności. Skrajnym przejawem tej przemiany było sięgnięcie do tak radykalnej metody protestu, jak strajk artystów w maju 2012 roku zainicjowany przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej. Ten temat stanowi klamrę dla wystawy, dla której inspiracją było libretto pierwszej narodowej niemieckiej opery Carla Marii von Webera zatytułowanej właśnie Wolny strzelec (premiera 1821).

Wystawa powinna sprowokować krytyczne pytania o rzeczywisty status wolnego strzelca, pozbawiony romantycznej iluzji. Zbadać temat negatywnych aspektów wolności. Jak można dziś wyrazić totalną wolność „od”: związków, lojalności, więzi społecznych i społecznego porozumienia.

Biogramy artystów (pdf)

Częścią wystawy są działania Romana Dziadkiewicza oraz performans Zorki Wollny i Artura Zagajewskiego.

Zorka Wollny & Artur Zagajewski Las
Performans na siedemnastu wykonawców zorganizowany w ramach wystawy „Wolny strzelec”

występują: Karolina Porcari, Maksymilian Bartoszewski, Jakub Bugieda, Daniel Dadun, Piotr Diuwe, Przemysław Gontarz, Mateusz Jakubiec, Andrzej Jaroma, Ilona Kryszkiewicz, Błażej Modelski, Tomasz Pakowski, Przemysław Piłaciński, Krzysztof Rostowski, Franek Spik, Piotr Wielecki, Damiango Zieliński, Joanna Baś

cytowani: Anna Bilińska-Bohdanowicz, Włodzimierz Borowski, Olga Boznańska, Marek Kijewski, Cyprian Norwid, Maria Pinińska-Bereś, Wilhelm Sasnal, Bruno Schulz, Zofia Stryjeńska, Józef Szajna, Alina Szapocznikow, Stanisław Ignacy Witkiewicz

Prace artystów w kolekcji Zachęty

  • Zdjęcie pracy Tylko sztuka Cię nie oszuka
    Tylko sztuka Cię nie oszukaPaweł Jarodzki2006
  • Zdjęcie pracy Kameleon
    KameleonPaweł Jarodzki2006
  • Zdjęcie pracy Akt z Arpem i Duchampem
    Akt z Arpem i DuchampemPaweł Jarodzki2005
  • Zdjęcie pracy Present
    PresentPaweł Jarodzki2000
  • Zdjęcie pracy Wolny strzelec (Autoportret)
    Wolny strzelec (Autoportret)Zbigniew Libera2013
  • Zdjęcie pracy Lego. Obóz koncentracyjny
    Lego. Obóz koncentracyjnyZbigniew Libera1999
  • Zdjęcie pracy Placebo
    PlaceboZbigniew Libera1995
  • Zdjęcie pracy The Doll You Love To Undress
    The Doll You Love To UndressZbigniew Libera1997
  • Zdjęcie pracy Obrzędy intymne
    Obrzędy intymneZbigniew Libera1984
  • Zdjęcie pracy Jan Świdziński (Magazyn Gazety Wyborczej)
    Jan Świdziński (Magazyn Gazety Wyborczej)Zbigniew Libera2003
  • Zdjęcie pracy Zofia Kulik (Na Dworze)
    Zofia Kulik (Na Dworze)Zbigniew Libera2003
  • Zdjęcie pracy Andrzej Partum (Gazeta Wyborcza)
    Andrzej Partum (Gazeta Wyborcza)Zbigniew Libera2003
  • Zdjęcie pracy Incydent z Kantorem (Trybuna)
    Incydent z Kantorem (Trybuna)Zbigniew Libera2003
  • Zdjęcie pracy Leszek Przyjemski/Anastazy Wiśniewski (Polityka)
    Leszek Przyjemski/Anastazy Wiśniewski (Polityka)Zbigniew Libera2003
  • Zdjęcie pracy Obieranie ziemniaków
    Obieranie ziemniakówJulita Wójcik2001
  • Zdjęcie pracy Sielanka
    SielankaJulita Wójcik2004
  • Zdjęcie pracy Falowiec
    FalowiecJulita Wójcik2005
  • Zdjęcie pracy Dokarmiaj niebieskie ptaki
    Dokarmiaj niebieskie ptakiJulita Wójcik2003
  • Zdjęcie pracy Sieć punktów Dokarmiaj niebieskie ptaki
    Sieć punktów Dokarmiaj niebieskie ptakiJulita Wójcik2004
  • Zdjęcie pracy Falowiec
    FalowiecJulita Wójcik2005
  • Zdjęcie pracy Projektowanie i organizacja przestrzeni
    Projektowanie i organizacja przestrzeniAlicja Karska, Aleksandra Went2002
  • Zdjęcie pracy Bez tytułu
    Bez tytułuRafał Jakubowicz2007
  • Zdjęcie pracy Bez tytułu
    Bez tytułuRafał Jakubowicz2007
  • Zdjęcie pracy Ballada na gmach Zachęty
    Ballada na gmach ZachętyZorka Wollny2009
Powiązane materiały
  • Grafika obiektu: Zachęta. Czerwiec, lipiec, sierpień 2013
    mediateka / foldery / teksty
    Zachęta. Czerwiec, lipiec, sierpień 2013
    Magazyn
  • Grafika obiektu: Hito Steyerl
    mediateka / foldery / teksty
    Hito Steyerl
    Wolność od wszystkiego: wolni strzelcy i najemnicy
  • Grafika obiektu: Wolny strzelec
    mediateka / plakaty
    Wolny strzelec
  • Grafika obiektu: Wolny strzelec
    mediateka / wideo dokumentacja
    Wolny strzelec

Informacje

Wolny strzelec
04.06 – 04.08.2013

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
pl. Małachowskiego 3, 00-916 Warszawa
Zobacz na mapie

Godziny otwarcia:
wtorek – niedziela godz. 12–20
czwartek – wstęp wolny    
kasa biletowa czynna do godziny 19.30                                    

 

 

partnerzy galerii: Lidex, White and Case
sponsorzy wernisażu: DeLonghi, Kenwood, Freixenet
patroni medialni: Polskie Radio, The Warsaw Voice, Stolica, Artinfo.pl