Pod ścianą
07.12.2008 – 25.01.2009 Pod ścianą
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
artyści: Maurycy Gomulicki, Katarzyna Kozyra, Anna Myca, Wojciech Bąkowski, Jan Christensen, Josefine Lyche, The Midget Gallery, Mark Mulroney, Robin Rohde, Yngvild K. Rolland, Paul Zografakis
kurator: Maria Brewińska
Punktem wyjścia projektu są murale, które kojarzone przede wszystkim z malarstwem ściennym, tym razem mają stać się pretekstem dla różnorodnych interwencji/ingerencji w/na zastanej architekturze wnętrz galerii Zachęta. Oprócz malarskich, klasycznych murali zostaną zrealizowane także nie-murale – instalacje na ścianach wykonane z wydruków wielkoformatowych, w pewien sposób powtarzające lub imitujące efekty malarskie, jak również instalacje anektujące ściany przez zastosowanie niekonwencjonalnych materiałów.
W tym projekcie istotne jest wpisanie działań artystów w kontekst klasycyzującej przestrzeni wystawowej Zachęty. Artyści zawładną zastaną architekturą – ścianami, podłogą, klatką schodową – której historia sięga początku XX wieku, a która w latach 50. zyskała nowy kontekst za sprawą estetyki white cube. Jednorodny i obiektywny white cube uchodzi we współczesnym wystawiennictwie za przestrzeń uniwersalną, w której uwaga widza ma ogniskować się na dziełach sztuki, będących na ogół materialnymi obiektami. Poboczne znaczenia, związane z rzeczywistością czy otoczeniem wystawy, ulegają neutralizacji, tym bardziej że w white cube odbiór dzieł poprzedza percepcja samej przestrzeni galerii. Sakralizująca, skonwencjonalizowana natura white cube jest podtrzymywana jako system wartości, dzięki któremu umieszczone w nim obiekty stają się sztuką.
Ściana – symbol white cube – sama w sobie nie ma walorów estetycznych; jest po prostu koniecznością. Ale od czasu rewolucji w sztuce i w wystawiennictwie na przełomie lat 50. i 60. ściana nie jest już tylko bierną podporą czy podłożem, lecz często bywa aktywnym uczestnikiem, polem konfrontacji albo powierzchnią, w którą artyści usiłują ingerować. Ściana jawi się jako tabula rasa, służąca do zapisania, do wytatuowania.
W Zachęcie architektura wnętrz tworzy przestrzeń niezwykłą, ale niełatwo poddającą się przekształceniom. Artyści uczestniczący w projekcie zostali poproszeni o zmierzenie się z tą przestrzenią i stworzenie instalacji – murali/nie-murali – anektujących architekturę monumentalnych powierzchni ścian Sali Matejkowskiej, Narutowicza i trzech sal w części dobudowanej w latach 90. W wyniku tych działań powstała nowa przestrzeń, w której odbiorca poczuje siłę iluzji, koloru i pozornie nieograniczonych form – w skali większej od obrazu zamkniętego ramą, ale ograniczonej wielkością budynku. Widz, który na ogół przyjmuje sposób odbioru wyznaczany przez zawieszane na ścianie obrazy, w przypadku murali/nie-murali otrzymuje nieokreślone wektory percepcji – może przyjąć każdy możliwy punkt widzenia.
Takie interwencje o tymczasowym i nietrwałym charakterze w zinstytucjonalizowanej przestrzeni wystawowej to działanie prowadzone w opozycji do sztuki materializującej się poprzez obiekty eksponowane w white cube, krążące w obiegu sztuki, zapełniające kolekcje muzealne i prywatne. Dotyka ono kwestii społecznego funkcjonowania sztuki jako obiektu-produktu i luksusowego przedmiotu. Na polu artystycznym i instytucjonalnym stanowią więc konfrontację z takimi strategiami wystawienniczymi, które traktują sztukę w sposób „imperialny”. Poddana interwencjom przestrzeń jest wyjątkowo polityczna – usuwa obiekty z typowego dla kapitalizmu obiegu: cyrkulacji dóbr i ich wymiany za pieniądze. Można uznać, że taka przestrzeń staje się przestrzenią antykapitalistyczną, rodzajem antyrynku: co prawda podtrzymuje autorytaryzm, ale usiłuje go podważyć od wewnątrz.
Pod ścianą
07.12.2008 – 25.01.2009
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
pl. Małachowskiego 3, 00-916 Warszawa
Zobacz na mapie
Wystawa dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
sponsorzy galerii: PERI, Leroy Merlin, Centrum Medyczne Damiana, Netia, Klima San, Le MERIDIEN Bristol/Warsaw
sponsorzy wernisaży wystaw w Zachęcie: A. Blikle, Freixenet
sponsor otwarcia wystawy „Pod ścianą”: Kompania Piwowarska
patroni medialni: Gazeta Wyborcza, Polityka, TVP, TOK FM, The Warsaw Voice, Onet.pl, empik