SPOJRZENIA 2005 Nagroda Fundacji Deutsche Bank

24.10 – 27.11.2005 SPOJRZENIA 2005 Nagroda Fundacji Deutsche Bank

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki

artyści: Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski), Michał Budny, Rafał Bujnowski, Maciej Kurak, Robert Kuśmirowski, Anna Orlikowska, Aneta Grzeszykowska, Jan Smaga
kurator: Magda Kardasz

W 2003 roku w Zachęcie odbyła się pierwsza edycja konkursu dla najbardziej interesujących młodych twórców na polskiej scenie artystycznej. Nagrodę Fundacji Deutsche Bank zdobyła Elżbieta Jabłońska za pracę będącą rodzajem ironicznego komentarza na temat wzajemnych relacji życia, sztuki i pieniędzy. Latem tego roku, jury złożone z krytyków sztuki i kuratorów nominowało do drugiej edycji nagrody następujących artystów i grupy: Azorro, Michała Budnego, Rafała Bujnowskiego, Anetę Grzeszykowską i Jana Smagę, Macieja Kuraka, Roberta Kuśmirowskiego, Annę Orlikowską. Wystawa zatytułowana Spojrzenia 2005 prezentuje właśnie ich dzieła.

Michał Budny tworzy obiekty z pogranicza rzeźby i architektury, używając jako materiału papieru i tektury. Syntetyczne w wyrazie instalacje artysty inspirowane są refleksją na temat otaczającego świata i zapełniających go przedmiotów. Mogą być odczytane jako narracje zawierające w sobie wielowarstwowe, nasycone emocjami historie. Prace Budnego zachwycają minimalistycznym pięknem i precyzją wykonania. Na wystawie prezentowane są dwa dzieła tego autora. Legowisko bezdomnego z 2005 roku autor nazywa „opowieścią o architekturze stworzonej nieświadomie”. Artysta rekonstruuje, używając tektury i taśmy klejącej, zauważony na ulicy obiekt – namiastkę domu czy łóżka, wydobywając z niego szlachetne piękno formy. Swoiste pendant do Legowiska bezdomnego stanowi Mapa – złożona w harmonijkę pożółkła kartka papieru. Obie opisane prace są opowieścią o braku poczucia zakorzenienia, samotności i próbie znalezienia stałych punktów odniesienia w niestabilnym świecie. Instalacja Bez tytułu została przez Michała Budnego zrealizowana z myślą o wystawie Spojrzenia 2005. To zbiór kartonowych pudeł – specjalnie zaprojektowanych przez artystę w celu starannego opakowania pozyskanych od przyjaciół przedmiotów/rupieci, przechowywanych ze względu na wartość sentymentalną. Te obiekty, nośniki wspomnień, artysta bierze pod opiekę – wydobywa z zapomnienia i aby je ocalić – ponownie ukrywa – w quasi-muzealnych pudłach. Instalacja  Budnego w sposób bezpośredni mówi o pamięci, śladach historii odciśniętych w przedmiotach, które trzeba pielęgnować, bo inaczej całkiem zblakną.

Prace duetu artystycznego Aneta Grzeszykowska i Jan Smaga zainspirowane są przez najbliższe otoczenie – mieszkanie, przestrzeń publiczną miasta. Miejsca, które artyści wybierają, naznaczone są śladami obecności człowieka. Artyści posługują się fotografią i przy jej pomocy odtwarzają obrazy rzeczywistych pomieszczeń. Precyzyjne ujęcia układane w większe całości pozwalają widzowi obejrzeć wnętrze z niezwykłej perspektywy. Cykl Plan z 2003 roku składa się z widoków kilku warszawskich mieszkań, podpisanych prawdziwymi adresami. Mieszkania różnią się układem i stylem wystroju wnętrz, stanowiąc wycinek konkretnej rzeczywistości, który może posłużyć jako pole do analiz przemian pokoleniowych, społecznych czy ekonomicznych. Na wystawie pokazujemy dwa fragmenty Planu – modernistyczny Plac Inwalidów 20/6 i blokową Lazurową 2A/6. YMCA to rzeźba powstała w 2005 roku. Autorzy mówią o niej, że „przedstawia budynek wywrócony na lewą stronę”, a proces jej tworzenia określają jako „zdjęcie skóry z przestrzeni”. Zewnętrzne powierzchnie tej hybrydowej bryły pokrywają fotograficzne odwzorowania wnętrz kompleksu sportowego YMCA w Warszawie, zgodne z rzeczywistym układem pomieszczeń. Konsekwentne trzymanie się przyjętej metody daje w rezultacie enigmatyczną w pierwszym odczycie formę.

Także dla Macieja Kuraka architektura stanowi główne źródło inspiracji. Twórczość artysty sytuuje się między społecznie zaangażowaną interwencją a żartem. Przejaskrawione przedstawienie podpatrzonej gdzieś sytuacji, użycie paradoksu, to metody często stosowane przez artystę. Służyć mają zwróceniu uwagi na jakiś problem społeczny czy zapomniany fragment historii odbitej w pejzażu miasta. Na wystawie Spojrzenia 2005 Maciej Kurak postanowił skonfrontować naznaczoną historią sztuki polskiej monumentalność jednej z sal Zachęty z trywialną przytulnością wbudowanego w nią dziwnego mieszkania. Do prywatnej przestrzeni mieszkania można wejść z sali wystawowej – jak do wnętrza obrazu, przez okno o ozdobnej ramie. Instalacja Macieja Kuraka zatytułowana Parergon pozwala zwiedzającemu stać się
na chwilę bohaterem obrazu.

Instalacja Anny Orlikowskiej Istota powstała w 2003 roku jako praca dyplomowa artystki. Widz ogląda świecącą w ciemności twarz tytułowej Istoty – wciśniętej w kąt, owiniętej w kokon z kołder i prześcieradeł. Praca mówi o poczuciu wyobcowania i o czających się w kątach domu strachach. Nowsze prace Orlikowskiej to przeważnie fotograficzne tryptyki poświęcone tematyce  poszukiwania metafizyki ukrytej w codzienności. Najnowsze dzieło powstało z myślą o wystawie Spojrzenia 2005 i zatytułowane jest Insomnia. Składa się z trzech panoramicznych fotografii ukazujących  banalne, codzienne czynności
w mieszkaniu. Wspólny jest czas akcji – późny wieczór lub noc, i trudne do wytłumaczenia przeczucie obecności innego wymiaru. Prace Anny Orlikowskiej mówią o roli i pozycji artysty w społeczeństwie. Artysta może być postrzegany – bądź też sam czuje się – jak obcy, istota z innego wymiaru, która ma do spełnienia bardzo ważną funkcję odbudowania utraconych związków między życiem a metafizyką.

Od kilku lat ulubionym tematem twórczości Rafała Bujnowskiego są rozważania nad sensem i kondycją malarstwa we współczesnej sztuce. Na wystawę Spojrzenia 2005 wspólnie z autorem wybraliśmy nowopowstałe serie prac. Satelita to seria malarskich widoków z oddali tajemniczych światów czy planet. Drugi cykl tworzą malarskie odwzorowania zdjęć wnętrza ciała ludzkiego zarejestrowanych przez ultrasonograf. Makrokosmos i mikrokosmos zestawione ze sobą. Prezentację Rafała Bujnowskiego dopełnia projekt Kwiaty, paznokcie – seria małych obrazów przedstawiających modny w tym sezonie, wielobarwny styl malowania paznokci. Obrazom towarzyszy film instruktażowy obnażający „tajniki warsztatu malarskiego” ukazujący młodą kobietę malującą paznokcie. W ten nieco ironiczny sposób (malowanie jako upiększanie) Bujnowski zabiera głos w dyskusji na temat możliwych dróg rozwoju współczesnego malarstwa.

Robert Kuśmirowski od momentu rozpoczęcia przygotowań do pierwszej odsłony projektu w Kunstverein w Hamburgu, która miała miejsce w styczniu 2005 roku, wciela się w postać Doktora Vernier – doktora anatomii, niepokornego badacza tajemnic ciała ludzkiego i sposobów jego przedstawiania na przestrzeni wieków. Fragment historii Doktora Verniera na wystawie Spojrzenia 2005 rozwija się wokół księgi jego autorstwa zatytułowanej The Ornaments of Anatomy, której fragmenty są eksponowane. Tym razem Kuśmirowski cofnął się jeszcze dalej w przeszłość – inspiracją do powstania tego wielowątkowego projektu stały się ryciny, dokumenty, obrazy i obiekty związane z tematyką medyczną, a także ogólnie rozumianym problemem ciała, jego ułomności i rozpadu. W charakterystyczny dla siebie sposób artysta zestawia stworzone przez siebie falsyfikaty ze znalezionymi obiektami (czasem również przetworzonymi) i performansem. Ogromna pracowitość i niezwykłe umiejętności imitowania dawnych technik i technologii to cechy wyróżniające tego twórcę. W Zachęcie Kuśmirowski wpisał się w starą, bogato dekorowaną architekturę wnętrza. Projekt, realizowany w ramach wystawy Spojrzenia 2005, jest rodzajem zaproszenia dla polskiej publiczności do wzięcia udziału w mającej być podsumowaniem jego anatomiczno-medycznych fascynacji wystawy w hamburskim Kunstverein, która otworzy się w styczniu 2006 roku.

Filmy Supergrupy Azorro w dowcipny i przenikliwy sposób diagnozują sytuację artysty w dzisiejszym świecie, w konfrontacji ze społeczeństwem i instytucjami sztuki. O tym, jak trudno jest współczesnemu twórcy wymyślić coś nowego świadczy film Wszystko już było z 2003 roku. Członkowie grupy: Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko i Łukasz Skąpski, próbują w absurdalnej scenerii ogródków działkowych i opustoszałego stadionu znaleźć temat nowego, oryginalnego dzieła. Rozmowa nie prowadzi do żadnego konstruktywnego rozwiązania. Powstały w 2004 roku film Rodzina zadaje kłam pesymistycznym ocenom zainteresowania polskiego społeczeństwa sztuką współczesną. Film dokumentuje leniwe popołudnie pewnej polskiej rodziny. Najbardziej niezwykły staje się dla odbiorcy filmu fakt, że rodzina podejmuje rozmowę na temat dzieł Malewicza, Libery, czy Kozyry. Interesuje się sztuką współczesną w sposób życzliwy, a co najdziwniejsze, podobne treści dobiegają z grającego w tle telewizora…

Młode pokolenie artystów w Polsce przemawia językiem bardzo różnorodnym. Wspólną cechą twórczości większości z nich jest zwrot ku prywatności, czerpanie inspiracji z bezpośredniego otoczenia, lokalnych kontekstów czy kultury popularnej. Choć na pierwszy rzut oka może się wydawać, że sztuka ta opiera się na kpinie i grze z rzeczywistością, głębsza analiza dzieł dowodzi często, że powodem ich powstania jest wnikliwy i krytyczny ogląd rzeczywistości. Często stanowią one szczególną odpowiedź na problemy najbliższe artystom – egzystencjalne i dotyczące kondycji sztuki w dzisiejszych czasach.

Prace na wystawie

  • Zdjęcie pracy The Ornament of Anatomy
    The Ornament of AnatomyRobert Kuśmirowski2005
  • Zdjęcie pracy The Ornament of Anatomy
    The Ornament of AnatomyRobert Kuśmirowski2005
  • Zdjęcie pracy Łódź - Paris
    Łódź - ParisRobert Kuśmirowski2005
  • Zdjęcie pracy Rodzina
    Rodzina Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski)2004
  • Zdjęcie pracy Wszystko już było
    Wszystko już było Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski)2003
  • Zdjęcie pracy Bez tytułu (Posłanie bezdomnego)
    Bez tytułu (Posłanie bezdomnego)Michał Budny2005
  • Zdjęcie pracy Mapa
    MapaMichał Budny2004
  • Zdjęcie pracy Seria USG
    Seria USGRafał Bujnowski2005
  • Zdjęcie pracy Seria Satelita
    Seria SatelitaRafał Bujnowski2005
  • Zdjęcie pracy Plan (fragment - Plac Inwalidów 20/6)
    Plan (fragment - Plac Inwalidów 20/6)Aneta Grzeszykowska, Jan Smaga2003
  • Zdjęcie pracy YMCA
    YMCAAneta Grzeszykowska, Jan Smaga2005
  • Zdjęcie pracy Insomnia
    InsomniaAnna Orlikowska2005
  • Zdjęcie pracy Perergon
    PerergonMaciej Kurak2005
  • Zdjęcie pracy Perergon
    PerergonMaciej Kurak2005

Prace artystów w kolekcji Zachęty

  • Zdjęcie pracy Obraz matki Whistlera
    Obraz matki WhistleraRafał Bujnowski2003
  • Zdjęcie pracy Danse macabre
    Danse macabreAnna Orlikowska2004
  • Zdjęcie pracy Jazda godzinna na czas
    Jazda godzinna na czasRobert Kuśmirowski2007
  • Zdjęcie pracy Negative book # 5
    Negative book # 5Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 7
    Negative book # 7Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 8
    Negative book # 8Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 9
    Negative book # 9Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 12
    Negative book # 12Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 25
    Negative book # 25Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 35
    Negative book # 35Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 45
    Negative book # 45Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 54
    Negative book # 54Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 62
    Negative book # 62Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 63
    Negative book # 63Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy Negative book # 64
    Negative book # 64Aneta Grzeszykowska2012
  • Zdjęcie pracy YMCA
    YMCAAneta Grzeszykowska, Jan Smaga2005
  • Zdjęcie pracy Rodzina
    Rodzina Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski)2004
  • Zdjęcie pracy The Best Gallery
    The Best Gallery Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski)2002
  • Zdjęcie pracy Samospełniająca się przepowiednia
    Samospełniająca się przepowiednia Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojtek Niedzielko, Łukasz Skąpski)2016
Pierwsza Nagroda
Maciej Kurak

Ur. w 1972. Mieszka w Poznaniu, od 1998 jest asystentem w poznańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Członek grupy Wunderteam. Brał udział w Art Poznań 2004 i 2005.

Swoimi instalacjami w zaskakujący sposób ingeruje zarówno w przestrzeń publiczną, jak i prywatną. Odnosząc się do zagadnienia mieszkania podejmuje problem prywatności, różnicy pomiędzy tym, co wewnątrz i na zewnątrz domu. W jego pracach pojęcie bezpieczeństwa domu ulega destrukcji, a wnętrze – deformacji (Dekonstrukcja 2002). Do zwykłego mieszkania wstawiony zostaje model idealnego, laboratoryjnego wnętrza (Sweet Harmony 2004). Prywatność zostaje wystawiona na widok publiczny (Serenada 2001) lub też ukryta pod ziemią niczym w bunkrze (Symulacja autentyczności 2002, Jezioro słoneczne 2003). Także przestrzeń publiczna jest niepokojąca i myląca (Zone 2004, Cieszyn).

Druga Nagroda
Anna Orlikowska

Ur. w 1979 roku w Łodzi, mieszka i pracuje w Łodzi.

Fotografka, autorka wideo i instalacji. W latach 1999-2004 roku studiowała na Wydziale Grafiki i Malarstwa ASP w Łodzi. Obroniła dyplom w Pracowni Fotografii Użytkowej prof. Grzegorza Przyborka i w Pracowni Fotografii i Obrazu Wideo ad. Konrada Kuzyszyna. W jej pracach przede wszystkim zaznacza się poszukiwanie nietypowych elementów w rzeczywistości i budowanie na ich podstawie wrażenia silnego niepokoju. Tworzy wielkoformatowe, panoramiczne, pełne szczegółów fotografie, których bohaterowie zdają się wyizolowani, samotni, przestraszeni (tryptyk Insomnia, 2005). Porusza także problemy przemijania i śmierci (tryptyk Dance macabre, 2004), a także brzydoty, która może ulec estetyzacji dzięki działaniom artystycznym (wideo Film o robakach, 2003-2005). 

Nominowani
Grupa Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojciech Niedzielko, Łukasz Skąpski)

Laureaci Nagrody Publicznośći

Grupa artystyczna (używająca też nazwy Supergrupa Azorro) powstała w 2001 roku.

Artyści wspólnie tworzą filmy wideo. Ich prace są pełne humoru, ironii i absurdu. Zajmują się problematyką artystycznego światka, rynku sztuki, kuratorów, a także zagadnieniami roli artysty w dzisiejszym świecie. Te poważne tematy są zawsze traktowane przez Azorro z dystansem i przymrużeniem oka, co nie pozbawia ich produkcji głębszych refleksji. Ich twórczość bywa nazywana „lekką krytyką”. 

Michał Budny

Ur. w 1976. Mieszka w Warszawie. Prezentował swoje prace na wystawach indywidualnych w: Galerii Johen-Schottle w Kolonii, 2005; CSW Zamku Ujazdowskim w Warszawie, 2004 i Galerii Raster, 2003, z którą jest związany.

Tworzy poetyckie, introligatorskie rekonstrukcje obiektów i kształtów z życia współczesnego człowieka, jak w pracach Ogłoszenia, 2002–2003; Zgniecione listy, 2003; Węgle, 2003, Discmany, 2003. Niewielkie, lekkie obiekty zrobione z tektury i papieru ujmują szlachetnością i powściągliwością niemal abstrakcyjnej formy. W swoich najnowszych pracach Budny próbuje „wyciąć i skleić z papieru” także zjawiska naturalne, np. w pracach Powietrze, 2003; Deszcz i Światło z 2004. 

 

Rafał Bujnowski

Ur. w 1974 roku w Wadowicach, mieszka i pracuje w Krakowie.

Malarz i grafik. Początkowo studiował architekturę na Politechnice w Krakowie, następnie przeniósł się na grafikę w krakowskiej ASP, gdzie obronił dyplom w 2000 roku. Był współzałożycielem (wraz z Wilhelmem Sasnalem i Marcinem Maciejowskim) grupy Ładnie, prowadził Galerię Otwartą, działającą na billboardach w Krakowie (1998-2001). Początkowo malował obrazy ukazujące zwyczajne widoki i scenki rodzajowe odtwarzane często ze zdjęć. Z czasem przeszedł do prac malarskich w iluzjonistyczny sposób odwzorowujących wygląd (także wielkość i kształt) rzeczywistych przedmiotów, np. cegły, tablicy szkolnej, kasety wideo, a nawet obrazów na ścianie widzianych pod pewnym kątem. Bujnowski uważa, że częścią pracy artystycznej jest sprzedaż dzieła, więc zajmuje się także „handlem” wytwarzanymi przez siebie pracami. 

Robert Kuśmirowski

Ur. w 1973 roku w Łodzi, mieszka i pracuje w Lublinie.

Fotograf, rysownik, autor performansów, instalacji i obiektów. W latach 1998-2003 studiował na Wydziale Artystycznym Instytutu Sztuk Pięknych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, gdzie uzyskał dyplom w pracowni rzeźby prof. Sławomira Andrzeja Mieleszki. Współpracuje z Fundacją Galerii Foksal w Warszawie. Znany jest przede wszystkim jako twórca niezwykle realistycznych, wykonywanych ręcznie, falsyfikatów, zarówno drobnych przedmiotów, jak i całych przestrzeni. Do perfekcji opanował umiejętność oddania starości, zepsucia, zużycia elementów w swoich instalacjach. Jego pracom towarzyszy duch nostalgii, artysta prowadzi grę z ulotną pamięcią, dawną ikonografią, tradycją. 

Jan Smaga i Aneta Grzeszykowska

Aneta Grzeszykowska i Jan Smaga, ur. w 1974 roku w Warszawie, mieszkają i pracują w Warszawie.

Fotograficy, autorzy obiektów. Ukończyli Wydział Grafiki warszawskiej ASP – Grzeszykowska w 1999 roku, Smaga rok później. Współpracują z Galerią Raster. Interesują się najbliższym otoczeniem człowieka, przestrzenią wokół niego. Dzięki różnorodnym technikom komputerowym z jednej strony dokumentują, z drugiej manipulują obrazem. Najbardziej znanymi pracami Grzeszykowskiej i Smagi są Plany (2001-2003) – widoki 10 warszawskich mieszkań skonstruowane przy wykorzystaniu zdjęć robionych z lotu ptaka, tak jakby po zdjęciu sufitu, oraz YMCA (2005) – przekształcony model budynku mieszczącego się przy ul. Konopnickiej w Warszawie, gdzie na zewnątrz kubików znajdują się fotografie ścian, podłóg i sufitów wykonane wewnątrz budynku. Grzeszykowska tworzy również indywidualne projekty, m.in. cykle portretów nieistniejących osób – przy użyciu komputera kreuje ludzkie fizjonomie. 

Powiązane materiały
  • Grafika obiektu: SPOJRZENIA 2005 – Nagroda Fundacji Deutsche Bank
    mediateka / plakaty
    SPOJRZENIA 2005 – Nagroda Fundacji Deutsche Bank

Informacje

SPOJRZENIA 2005
Nagroda Fundacji Deutsche Bank
24.10 – 27.11.2005

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
pl. Małachowskiego 3, 00-916 Warszawa
Zobacz na mapie

Godziny otwarcia:
wtorek – niedziela godz. 12 – 20
czwartek – wstęp wolny    
kasa biletowa czynna do godziny 19.30

Patronat Honorowy: Minister Kultury RP Waldemar Dąbrowski
organizatorzy konkursu: Fundacja Deutsche Bank, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Deutsche Bank Polska S.A.
sponsorzy galerii: Peri, Lidex, Netia, Techko
oficjalny przewoźnik: PLL LOT
sponsorzy wernisażu: Blikle, Freixenet
patroni medialni: Gazeta Wyborcza, Polskie Radio, Polityka, TVP, Onet.pl,
The Warsaw Voice, EMPiK