Malarstwo od początku swego istnienia stanowiło wyzwanie dla słowa. Filozofia starała się sprostać temu wyzwaniu, przekładając zmysłowy gest malarski na złożony język pojęć. Obrazy bowiem nie mówią. Wydaje się, że ich obecność staje się zaprzeczeniem siły słowa, którego władzy się wymykają. To właśnie odwieczny dylemat komentarza, pragnącego uchwycić sedno tego, czego dotknęło oko, błądząc w malarskim świecie. Czy ma on dotyczyć treści, faktury, zastosowanej techniki, wybranego formatu, podłoża, koloru? Raczej nie. W jaki więc sposób w pełni oddać za pomocą słów to, co odczuwamy, stojąc przed rozpościerającym się przed nami obrazem i sycąc spojrzenie?

Sztuka stanowiła wyzwanie dla Platona, Kanta i Hegla. Dziś znajdujemy się w punkcie, w którym filozofia ujawnia konflikt między słowem a obrazem, uznając go za bodziec i źródło, z którego refleksja o sztuce nieustannie czerpie życiodajne soki. W swoich poszukiwaniach podążymy tropem tych filozofów, dla których malarstwo stanowi nieustanny punkt wyjścia do filozoficznych rozważań. Naszymi przewodnikami będą więc między innymi Merleau-Ponty, Deleuze, Derrida, Lyotard, Escoubas, Marion i Boehm

Monika Murawska — absolwentka filozofii i historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie zajmowała się przede wszystkim historią filmu. W 2008 roku obroniła doktorat na Uniwersytecie Warszawskim poświęcony współczesnej fenomenologii francuskiej. Jest trzykrotną stypendystką rządu francuskiego, sekretarzem redakcji „Przeglądu Filozoficzno-Literackiego” i członkiem Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego. Autorka książek: „Problem innego” (2005) i „Filozofowanie z zamkniętymi oczami” (2011) oraz licznych artykułów na temat fenomenologii sztuki.

Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej to zajęcia poświęcone omówieniu najważniejszych pojęć związanych ze sztuką współczesną — jej historią i zagadnieniami teoretycznymi — na modłę filozoficznego „abecadła”. Jednak nie po to, by nadmiernie upraszczać pewne problemy, lecz by krytycznie im się przyjrzeć i obronić teorię sztuki współczesnej przed zarzutem „bzdurności”, niezrozumiałości czy jałowości. Nie wydaje się bowiem, aby rację miał Barnett Newman, kiedy stwierdził, że estetyka ma się tak do malarstwa, jak ornitologia do ptaków. Przyjęta przez nas formuła, owocująca celowo arbitralnym wyborem problematyki, pozwoli nam skupić się na analizie poszczególnych pojęć, zadać pytania o ich użyteczność, zakres ich stosowalności oraz na przykładach zbadać, jak pozwalają one uchwycić pewne aspekty współczesnej praktyki artystycznej i doświadczenia sztuki. Dodatkowo postaramy się pokazać, że niektóre współczesne problemy mają charakter ponadhistoryczny i jako takie definiują w znacznej mierze fenomen sztuki.

Każde ze spotkań poświęcone będzie odrębnemu zagadnieniu. Ich układ — jak przystało na abecadło — będzie alfabetyczny. Kolejne spotkania:

• Odbiorca — 21.02, godz. 17
• Post- — 28.02, godz. 17
• Szok — 07.03, godz. 17
• Transgresja — 21.03, godz. 17
• Treść — 11.04, godz. 17
• Utopia — 25.04, godz. 17
• Wyobraźnia — 09.05, godz. 17

Zabawa — 23.05, godz. 17

Prowadzenie cyklu: dr Monika Murawska, dr hab. Mateusz Salwa, dr Piotr Schollenberger (Instytut Filozofii UW)