Kanibalizm? O zawłaszczeniach w sztuce
Wykład Andrzeja Marca

Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)
wstęp wolny

Wykład Andrzeja Marca towarzyszący wystawie Kanibalizm? O zawłaszczeniach w sztuce

Muzyczne widma: hauntology i pop hipnagogiczny — w jaki sposób teraźniejszość powtarza swoją przeszłość?

Nostalgiczny charakter współczesnej kultury, ujawniający się w jej licznych powrotach i nawiązaniach do swej niedawnej przeszłości, wydaje się zjawiskiem dość dobrze znanym. Podczas wykładu będę starał się odpowiedzieć na pytanie dlaczego współczesna muzyka elektroniczna jest przeniknięta, nawiedzona lękami i niepokojami pochodzącymi z lat 70. i 80. XX wieku. Artyści w utworach muzycznych konserwują i przechowują obawy pochodzące z okresu ich młodości, żywią się nimi – nieustanne poczucie zagrożenia związane z zimną wojną, groźba katastrofy nuklearnej, a także rozmaite lęki towarzyszące dzieciństwu. Współczesna muzyka pełni funkcję miejsca, które w doskonały sposób rejestruje traumy poprzednich lat, aby je nieustannie odtwarzać (podobnie jak w filmie Stone Tape, 1972). Ciągłe powtarzanie i przetwarzanie za pomocą artystycznych środków wyrazu lęków przeszłości, nie wskazuje na niemożność uwolnienia się od nich, lecz staje się raczej próbą zrozumienia i przepracowania lęków poprzedniej epoki.

Zamierzam przedstawić brytyjski muzyczny nurt hauntologii, głównie artystów z wytwórni Ghost Box, którzy czerpią inspiracje dla swej twórczości z krótkich filmów telewizyjnych (Public Information Films), informujących w jaki sposób uchronić się przed niebezpieczeństwami, czyhającymi przede wszystkim na dzieci. Ciągłe, złowieszcze ostrzeżenia płynące z ekranów telewizorów, nie niosły ze sobą poczucia bezpieczeństwa, lecz w znacznej mierze przyczyniły się do spotęgowania panującej w latach 70. atmosfery grozy i niepokoju. Odpowiednikiem hauntologii w Stanach Zjednoczonych jest hipnagogiczny pop, gatunek muzyczny twórczo wykorzystujący materiał kulturowy lat 80. i 90. XX wieku.

Żyjemy w tak zwanej „niewspółczesnej współczesności”, czyli w momencie, w którym kulturowa rzeczywistość okazuje się przeniknięta słabą obecnością przeszłości. Ten słaby momencie dziejowy objawia się tym, że nie chcemy niczego radykalnie zakończyć i tym samym przezwyciężyć, dlatego właśnie przeszłość jest w stanie wciąż swobodnie powracać w swoich rozmaitych wersjach. Według mnie anachroniczne tak zwane „bycie nie na czasie” (out of joint), stało się wyróżnikiem i charakterystyczną cechą naszych czasów. Chcąc nakreślić dziwną, niewspółczesną kondycję współczesnej kultury, która najwyraźniej zaznacza się w muzyce, odwołuję się do takich zjawisk jak: hauntology oraz hipnagogiczny pop.

Andrzej Marzec – filozof, krytyk filmowy, doktor nauk humanistycznych, redaktor „Czasu Kultury”. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół: dekonstrukcji, widmontologii (hauntology), estetyki, oraz zjawiska „Nowej Fali” w kinie greckim. Niebawem nakładem wydawnictwa „Bęc Zmiana” ukaże się jego książka pod tytułem: Widmontologia – teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności.

Powiązane materiały
  • mediateka / audio
    Kanibalizm? O zawłaszczeniach w sztuce
    Wykład Andrzeja Marca
Nadchodzące wydarzenia
wszystkie
  • 27.09 (ND) 11:00
    Niedzielne oprowadzanie tematyczne online
    Lęki architektów
    Facebook ZachętyFacebook Zachęty
  • 27.09 (ND) 12:00
    Niedzielne oprowadzania na żywo (godz.12-14)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 29.09 (WT) 17:00
    Odkształcenia architektury
    Warsztaty dla młodzieży (15–19 lat) towarzyszące wystawie Moniki Sosnowskiej
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 30.09 (ŚR) 18:00
    Zachęta miga! w przestrzeni publicznej
    Mural "Ucz" grupy Twożywo i "Prosta tęcza" Marka Sobczyka
    Zachęta / przed wejściem głównymZachęta - wejście
  • 01.10 (CZW) 17:30
    Skomplikowany żywot pręta giętego
    Oprowadzanie Jakuba Szczęsnego po wystawie Moniki Sosnowskiej
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 01.10 (CZW) 19:00
    Skomplikowany żywot pręta giętego
    Oprowadzanie online Jakuba Szczęsnego po wystawie Moniki Sosnowskiej
    Facebook ZachętyFacebook Zachęty
  • 02.10 (PT) 18:00
    Peter Johansson. Diagnoza: patriotyzm i nacjonalizm
    Spotkanie autorskie
    Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)
  • Grafika wydarzenia: "Ucz - od nowa" spotkanie z Mariuszem Liblem, współautorem muralu na
    03.10 (SOB) 12:00
    "Ucz - od nowa" spotkanie z Mariuszem Liblem, współautorem muralu na
    XI Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja RejaXI Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Reja
  • 03.10 (SOB) 16:00
    Premierowy pokaz pracy Oskara Dawickiego
    Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)
  • 04.10 (ND) 16:00
    Premierowy pokaz pracy Oskara Dawickiego
    Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)Zachęta / sala multimedialna (wejście od ul. Burschego)
  • 08.10 (CZW) 17:30
    Modernizacja architektury: materiał, konstrukcja i polityka
    Oprowadzanie Adama Przywary po wystawie Moniki Sosnowskiej
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 08.10 (CZW) 19:00
    Modernizacja architektury: materiał, konstrukcja i polityka
    Oprowadzanie online Adama Przywary po wystawie Moniki Sosnowskiej
    Facebook ZachętyFacebook Zachęty