Wspólna przestrzeń a dwa światy. O zawodzie służącej i realiach jej pracy w Polsce międzywojennej
Spotkanie z Moniką Piotrowską-Marchewą z udziałem autora wystawy Szymona Zakrzewskiego

Miejsce Projektów Zachęty
wstęp wolny

Już na początku XX wieku zatrudnianie służby domowej w miejskich domach bywało uważane za relikt przeszłości, a jej praca za rodzaj „półniewolnictwa”, jednak trwało w najlepsze również po odzyskaniu niepodległości, w Polsce międzywojennej. Przeważającą część tej grupy zawodowej – a mówimy o niemal półmilionowej armii domowych pracowników – stanowiły dziewczęta z ubogich warstw wiejskich, których obecność w gospodarstwach rolnych uważano za „zbędną”. Archaiczny porządek społeczny „państwa” i ich służących zaczął się załamywać dopiero po II wojnie światowej. Co wiemy o ich codzienności, o relacjach z pracodawcami, o realiach i skutkach współdzielenia przestrzeni domowej? Czego służące obawiały się najbardziej? Kogo przejmował ich los i dlaczego najczęściej była to policja?


Monika Piotrowska-Marchewa – historyczka, doktorka nauk humanistycznych, wykładowczyni w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Zajmuje się dziejami warstw najuboższych oraz historią aktywności społecznej i pracy zawodowej kobiet w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Autorka książek: „Potrzebne państwu polskiemu”. Nauczycielki w systemie publicznych szkół powszechnych Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939 (Kraków 2023); Nędzarze i filantropi. Problem ubóstwa w polskiej opinii publicznej w latach 1815–1863 (Toruń 2004) i licznych artykułów na temat służby domowej, nauczycielek oraz aktywizmu i pracy filantropijnej kobiet. Współautorka Ludowej historii kobiet (Warszawa 2023).

Wydarzenie towarzyszące wystawie
  • 18.01 – 30.03.2025
    Szymon Zakrzewski. Archiwum Przedmiotów Wyobrażonych

    Archiwum Przedmiotów Wyobrażonych zajmuje się pisaniem alternatywnej historii polskiego designu. Jego celem jest poszukiwanie projektantek i projektantów, którzy swoimi realizacjami próbowali odpowiadać na problemy osób wykluczonych w Polsce w XX wieku.

    Miejsce Projektów ZachętyMPZ
Nadchodzące wydarzenia
wszystkie
  • 24.03 (WT) 17:00
    Warsztaty z dziergania
    Krystyna Wojtyna-Drouet. Ja dla siebie nie istnieję
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 25.03 (ŚR) 11:00
    Dečje Srce z Belgradu w Zachęcie
    Prezentacja dla specjalistów
    Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)
  • 25.03 (ŚR) 18:00
    Se(a)ns sztuki
    Jaś Fasola: Totalny Kataklizm (reż. Mel Smith, 1997)
    Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)
  • 25.03 (ŚR) 18:00
    Nauka tkania na ramce. Warsztaty mistrzowskie z Joanną Lohn-Zając
    Warsztat towarzyszy wystawie Krystyna Wojtyna-Drouet. Ja dla siebie nie istnieję.
    Galeria Test, Marszałkowska 34/50, 00-554 WarszawaGaleria Test
  • 26.03 (CZW) 12:15
    Czwartkowe oprowadzania po aktualnych wystawach
    (godz. 12:15 i 17:30)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 26.03 (CZW) 16:00
    Wizyta studyjna w farbiarni i pracowni tkactwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
    Wydział Malarstwa ASP, Krakowskie Przedmieście 5, 00–068 WarszawaWydział Malarstwa ASP, Krakowskie Przedmieście 5, 00–068 Warszawa
  • 26.03 (CZW) 18:00
    Spotkanie Klubu Książki Zachęta – „Bezradne i romantyczne. Bohaterki lektur dla szkoły podstawowej”
    Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)
  • 26.03 (CZW) 19:00
    Dečje srce
    Performans
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 27.03 (PT) 12:00
    Otwarte Archiwum. Dyżur archiwistyczny w czytelni Zachęty
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 27.03 (PT) 17:30
    Blisko
    Spotkanie z Jędrzejem Zakrzewskim – kuratorem wystawy „Krystyna Wojtyna-Drouet. Ja dla siebie nie istnieję"
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 27.03 (PT) 18:00
    Dečje Srce z Belgradu
    Prezentacja działalności dla rodziców osób z niepełnosprawnościami 
    Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)Zachęta | wejście od ul. Burschego (schodami w dół)
  • 28.03 (SOB) 10:00
    Dečje Srce z Belgradu
    Wspólne warsztaty rodzinne z udziałem podopiecznych oraz osób z niepełnosprawnościami 
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta