Franz Kafka tak rozważa kwestię nadziei w myśleniu: „Czy można pomysleć coś beznadziejnego, a raczej coś beznadziejnego bez cienia nadziei? Wyjścia można upatrywać w tym, że akt poznawczy jako taki sam jest nadzieją”. Myślenie zawsze kieruje się ku przyszłości, jest ruchem ku nieznanej ziemi.Ci, których słowo służy odbieraniu tej przyszłości innym, nie mierzą w to, co mierzą, lecz raczej negują nadzieję. Myśleć o winie i wstydzie, wpisanych w nadzieję i wzniosłe myśli dwudziestowiecznej Europy, można tylko wtedy, gdy ta nadzieja jest nadal w jakiś sposób żywa. Praktyka „nabożnego pamiętania” jest zatem przede wszystkim praktyką przywoływania przeszłych choćby nadziei, gdy dzisiejsze jeszcze są nieznane.

Fragment książki Andrzeja Ledera „Rysa na tafli” (Warszawa 2016)

Andrzej Leder, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, praktykuje też psychoterapię psychodynamiczną. Wydał rozprawy filozoficzne Nieświadomość jako pustka. Wokół myśli Freuda i Husserla oraz Nauka Freuda w epoce „Sein und Zeit”, pracę na temat historii Polski Prześniona rewolucja, ćwiczenie z logiki historycznej, rozprawę dotyczącą idei filozoficznych w XX wiecznej Europie Rysa na tafli. Teoria w polu psychoanalitycznym, a także The Changing Guise of Myths. Uczy w Szkole Nauk Społecznych IFiS PAN i w Collegium Civitas. Mieszka w Warszawie.

Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej to zajęcia poświęcone omówieniu najważniejszych pojęć związanych ze sztuką współczesną — jej historią i zagadnieniami teoretycznymi — na modłę filozoficznego „abecadła”. Jednak nie po to, by nadmiernie upraszczać pewne problemy, lecz by krytycznie im się przyjrzeć i obronić teorię sztuki współczesnej przed zarzutem „bzdurności”, niezrozumiałości czy jałowości. Nie wydaje się bowiem, aby rację miał Barnett Newman, kiedy stwierdził, że estetyka ma się tak do malarstwa, jak ornitologia do ptaków. Przyjęta przez nas formuła, owocująca celowo arbitralnym wyborem problematyki, pozwoli nam skupić się na analizie poszczególnych pojęć, zadać pytania o ich użyteczność, zakres ich stosowalności oraz na przykładach zbadać, jak pozwalają one uchwycić pewne aspekty współczesnej praktyki artystycznej i doświadczenia sztuki. Dodatkowo postaramy się pokazać, że niektóre współczesne problemy mają charakter ponadhistoryczny i jako takie definiują w znacznej mierze fenomen sztuki.

Kolejne spotkania:

• Wyobraźnia — 09.05, godz. 17
• Zabawa — 23.05, godz. 17

Prowadzenie cyklu: dr Monika Murawska, dr hab. Mateusz Salwa, dr Piotr Schollenberger (Instytut Filozofii UW)