T jak Transgresja. Wykład z cyklu „Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej”

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
wstęp wolny

prowadzenie: dr Monika Murawska, dr hab. Mateusz Salwa, dr Piotr Schollenberger 

Termin „transgresja” oznacza m.in. przekraczanie granic bądź norm. Aby można było mówić o transgresji w sztuce, należy wpierw przyjąć, że istnieją granice, które sztuka może przekraczać. Historia sztuki XX wieku zdaje się przy tym pokazywać, że sztuka nie tyle może przekraczać granice (normy), ile ma to czynić, ponieważ nie jest niczym innym, jak działaniem transgresyjnym. Rodzi się przy tym zasadnicze pytanie o charakter tych granic. Jak przebiegają? Co ograniczają? Co oddzielają? Ich zdefiniowanie jest o tyle ważne, że bez niego nie sposób zrozumieć sztuki jako ciągłego ruchu ich przekraczania ani odpowiedzieć sobie na pytanie, czemu transgresja w sztuce ma służyć.

Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej to zajęcia poświęcone omówieniu najważniejszych pojęć związanych ze sztuką współczesną — jej historią i zagadnieniami teoretycznymi — na modłę filozoficznego „abecadła”. Jednak nie po to, by nadmiernie upraszczać pewne problemy, lecz by krytycznie im się przyjrzeć i obronić teorię sztuki współczesnej przed zarzutem „bzdurności”, niezrozumiałości czy jałowości. Nie wydaje się bowiem, aby rację miał Barnett Newman, kiedy stwierdził, że estetyka ma się tak do malarstwa, jak ornitologia do ptaków. Przyjęta przez nas formuła, owocująca celowo arbitralnym wyborem problematyki, pozwoli nam skupić się na analizie poszczególnych pojęć, zadać pytania o ich użyteczność, zakres ich stosowalności oraz na przykładach zbadać, jak pozwalają one uchwycić pewne aspekty współczesnej praktyki artystycznej i doświadczenia sztuki. Dodatkowo postaramy się pokazać, że niektóre współczesne problemy mają charakter ponadhistoryczny i jako takie definiują w znacznej mierze fenomen sztuki.

Kolejne spotkania:

  • Utopia — 25.04, godz. 17
  • Wyobraźnia — 09.05, godz. 17
  • Zabawa — 23.05, godz. 17

Prowadzenie cyklu: dr Monika Murawska, dr hab. Mateusz Salwa, dr Piotr Schollenberger (Instytut Filozofii UW)

Powiązane materiały
  • mediateka / audio
    T jak Transgresja. Wykład z cyklu „Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej"
    Wykład z cyklu „Filozoficzne abecadło sztuki współczesnej”
Nadchodzące wydarzenia
wszystkie
  • 30.01 (PT) 12:30
    Ferie w Zachęcie | Nagrywamy audioprzewodnik na wystawie „Obraz w ruchu” | Warsztaty dla dzieci w wieku 7-12
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 30.01 (PT) 17:00
    Ferie w Zachęcie | Smaczny Speed Dating / Friending dla dorosłych
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 31.01 (SOB) 13:00
    Yoklukta Bellek –  Kaybolanı Aydınlatmak | Oprowadzanie w języku tureckim
    Yetişkinler için gerçekleştirilecek açık atölye
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 31.01 (SOB) 14:15
    Saturday ArtWalk
    Guided tour in English
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 01.02 (ND) 12:15
    Niedzielne oprowadzania po aktualnych wystawach
    (godz. 12:15 i 14:15)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 01.02 (ND) 16:00
    Ghost Rider
    Oprowadzanie performatywne Mateusza Szymanówki
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 03.02 (WT) 17:30
    Fluid lines. Open workshop in English for adults
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 05.02 – 06.02.2026
    Global and forgotten connections: the circulation of visual arts between socialist European countries and Asia, Latin America and Africa during the Cold War
    Zachęta | cinema room (entrance from Burschego Street, up the stairs)cinema room
  • 05.02 (CZW) 12:15
    Czwartkowe oprowadzania po aktualnych wystawach   
    (godz. 12:15 i 17:30)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 07.02 (SOB) 16:30
    Współmyślenia: warsztat spekulatywny
    O czym wspólnie marzymy? | Weekend finisażowy
    Zachęta | w przestrzeni wystawyZachęta | w przestrzeni wystawy
  • Cooking with Mama x GALAS
    What Are Our Collective Dreams? | Finissage weekend
    Zachęta | w przestrzeni wystawyZachęta | w przestrzeni wystawy
  • 08.02 (ND) 10:45
    Joga w Zachęcie
    Zachęta | Mały SalonZachęta | Mały Salon