Sztuka, praca, emancypacja w PRL

Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
wstęp wolny, obowiązują apisy do 20.05 pod adresem: seminarium.lekturowe@zacheta.art.pl

26

Rozpoczynamy nowy cykl otwartych seminariów lekturowych poświęconych publikacjom wydanym w PRL na temat pracy kobiet, społecznej funkcji sztuki oraz miejsca praktyk artystycznych w społeczeństwie socjalistycznym. Szczególną uwagę poświęcimy debatom dotyczącym znoszenia hierarchii między „sztukami pięknymi” a praktykami określanymi jako użytkowe, stosowane czy rzemieślnicze.

Seminarium będzie odbywać się raz w miesiącu w formule online. Każde spotkanie zostanie oparte na wspólnej lekturze - książki, rozdziału, katalogu lub tekstu źródłowego - udostępnianej wcześniej uczestniczkom i uczestnikom.

W ramach cyklu chcemy ponownie przyjrzeć się tekstom z okresu PRL poza dominującym antykomunistycznym filtrem, który często prowadził do uproszczeń lub marginalizacji ówczesnych debat. Interesuje nas to, w jaki sposób poruszane w nich kwestie mogą rezonować ze współczesnymi dyskusjami dotyczącymi pracy kobiet, pracy reprodukcyjnej, pracy artystycznej, ekonomii pola sztuki czy instytucjonalnych mechanizmów wartościowania praktyk artystycznych.

Celem seminarium jest osadzenie tych zagadnień w lokalnym kontekście debat toczonych w PRL, zamiast interpretowania ich wyłącznie poprzez późniejsze teorie i odniesienia powstałe w odmiennych kontekstach geopolitycznych.

Seminarium prowadzi Wiktoria Szczupacka.


Wiktoria Szczupacka - historyczka sztuki, pełnomocniczka do spraw naukowych w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki. Uzyskała stopień doktora w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, gdzie obroniła rozprawę zatytułowaną Awangarda, kobiety i praca w Warszawie lat siedemdziesiątych XX wieku na przykładzie Galerii Foksal, Związku Polskich Artystów Fotografików oraz Pracowni Działań, Dokumentacji i Upowszechniania. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na przecięciu zagadnień związanych z pracą, płcią i instytucjami sztuki, a także na okresach i obszarach takich jak lata siedemdziesiąte i dziewięćdziesiąte w Europie Środkowej i Wschodniej. Szczególnie interesuje ją projekt alterglobalistycznej i rewizjonistycznej historii sztuki feministycznej.

Przykładowe lektury:

Aleksander Wallis, Artyści plastycy. Zawód i środowisko (PWN, 1964);
Lidia Nowikowa, Sztuka i praca (Wiedza powszechna, 1981);
Stefania Dzięcielska-Machnikowska, Jolanta Kulpińska, Awans kobiety, (Wydawnictwo Łódzkie, 1966);
Magdalena Sokołowska, Kobieta pracująca: socjomedyczna charakterystyka pracy kobiet, (Wiedza Powszechna, 1963);
„Nasza praca” periodyk Ligi Kobiet (wybrane numery).

Każdy pierwszy wtorek miesiąca 17:00-19:00

Zapisy do 20.05 pod adresem:

Cykl realizowany w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego:
MKiDN

Nadchodzące wydarzenia
wszystkie
  • 14.05 – 15.05.2026
    Sztuka Edukacji. Uczymy się od was | Płock
    Konferencja dla osób edukujących
    PłockPłock
  • 14.05 (CZW) 12:15
    Czwartkowe oprowadzania po aktualnych wystawach
    (godz. 12:15 i 17:30)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 14.05 (CZW) 15:30
    Zagraj z nami w Traumao!
    Szukaj nas w przestrzeni wystawy Dojrzewanie, na materacach!
    Zachęta / sale wystawoweZachęta / sale wystawowe
  • 15.05 (PT) 17:30
    Filozofia w Zachęcie!
    Paul B. Preciado i biohakerzy
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 16.05 (SOB) 12:30
    Abstrakcja geometryczna. Warsztaty rodzinne ASD 
    Warsztaty skierowane do rodzin z dziećmi w spektrum autyzmu 
    Zachęta / sala warsztatowa (wejście przez hol główny)Zachęta / sala warsztatowa (wejście przez hol główny)
  • 16.05 (SOB) 19:00
    Noc Muzeów w Zachęcie
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 17.05 (ND) 10:45
    Joga w Zachęcie
    Zachęta | Sala MatejkowskaZachęta | Sala Matejkowska
  • 17.05 (ND) 12:15
    Niedzielne oprowadzania po aktualnych wystawach
    (godz. 12:15 i 14:15)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 17.05 (ND) 12:30
    Abstrakcja geometryczna. Warsztaty rodzinne
    (godz. 12:30 i 14:30)
    Zachęta / sala warsztatowa (wejście przez hol główny)Zachęta / sala warsztatowa (wejście przez hol główny)
  • 17.05 (ND) 13:00
    Oprowadzanie kuratorskie Agnieszki Pindery po wystawie „Barbara Kasten. Postabstrakcja”
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 17.05 (ND) 13:30
    Oglądamy razem wystawę!
    Oprowadzanie dla osób, dla których polski nie jest pierwszym językiem
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 20.05 (ŚR) 18:00
    Se(a)ns sztuki
    Portret kobiety w ogniu (reż. Céline Sciamma, 2019)
    Zachęta | sala kinowa (wejście od ul. Burschego, schodami w dół)Zachęta | sala kinowa (wejście od ul. Burschego, schodami w dół)