Spotkanie wokół książki „Czas debat. Antologia krytyki artystycznej z lat 1945–1954”

Zachęta / Księgarnia Artystyczna
wstęp wolny

W spotkaniu udział wezmą autorzy publikacji: Agata Pietrasik, Piotr Słodkowski oraz prof. Marta Leśniakowski i prof. Wojciech Włodarczyk. Dyskusję poprowadzi Stanisław Welbel.

Czas debat jest pierwszą antologią zbierającą teksty polskiej krytyki artystycznej z okresu od końca wojny do zmierzchu socrealizmu. Artykuły zawarte w książce budują złożony i nieoczywisty obraz pola sztuki z lat 1945–1954, naświetlając z różnych stron kluczowe dla tej epoki dyskusje dotyczące m.in. mecenatu państwowego czy społecznej roli sztuki nowoczesnej. Książka zawiera przedruki 139 tekstów, które sproblematyzowane zostały w redaktorskich notach oraz rozbudowaną bibliografię.

Prof. Marta Leśniakowska (IS PAN) w recenzji książki napisała: „Lektura tych tekstów (…) jest więc równie pouczająca jak pasjonująca, gdyż za ich sprawą odsłania się dramaturgia mało lub zupełnie nieznanych faktów, wydarzeń i okoliczności towarzyszących sztuce”.

Tom 1. Upowszechnianie kultury i mecenat państwowy

Ta część antologii porusza problem miejsca sztuk plastycznych w nowej rzeczywistości społeczno-politycznej, a tym samym w nowo utworzonym polu instytucjonalnym. Kluczowe zagadnienia w prezentowanych dyskusjach stanowią: mecenat państwowy oraz upowszechnienie kultury. Problemy te rozpatrywane są zarówno poprzez pryzmat powojennej sytuacji artystów, ich postulatów, jak i tworzonych w tym czasie instytucji, m.in. Ministerstwa Kultury i Sztuki czy Instytutu Wzornictwa Przemysłowego.

Tom 2. Realizm i formalizm

Artykuły zebrane w drugim tomie poświęcone są kwestii rozstrzygnięć wewnątrzartystycznych związanych z pytaniem o „dobry obraz”. Przedrukowane teksty na różny sposób tłumaczą i definiują istotne dla tego czasu pojęcia realizmu i formalizmu oraz stawiają pytania o adekwatności języka artystycznego w świetle zmienionej sytuacji powojennej. Wydobywają również złożoność postaw artystycznych związanych z projektami sztuki nowoczesnej, ale również socrealizmu.

Tom 3. Wektory geografii artystycznej, reinterpretacje tradycji, sylwetki

Teksty składające się na trzeci tom odsłaniają inne wymiary przywoływanych uprzednio debat i problemów. Przedrukowane artykuły obrazują jak polscy krytycy, artyści i literaci postrzegali rozwój sztuk wizualnych po obu stronach żelaznej kurtyny, konstruując tym samym globalną geografię artystyczną. Ukazują również, w jaki sposób — poprzez pryzmat bieżących dyskusji artystycznych — reinterpretowano tradycję sztuki polskiej. Przywołują również pojedynczych twórców, postaci najczęściej omawiane i najważniejsze z perspektywy ówczesnej krytyki artystycznej, które często wykraczają poza znany nam kanon.

Czas debat. Antologia krytyki artystycznej z lat 1945–1954, Agata Pietrasik, Piotr Słodkowski, Fundacja Kultura Miejsca | Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Warszawa 2016

Powiązane materiały
  • Grafika obiektu: Spotkanie wokół książki „Czas debat. Antologia krytyki artystycznej z lat 1945–1954”
    mediateka / audio
    Spotkanie wokół książki „Czas debat. Antologia krytyki artystycznej z lat 1945–1954”
Nadchodzące wydarzenia
wszystkie
  • 30.01 (PT) 12:30
    Ferie w Zachęcie | Nagrywamy audioprzewodnik na wystawie „Obraz w ruchu” | Warsztaty dla dzieci w wieku 7-12
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 30.01 (PT) 17:00
    Ferie w Zachęcie | Smaczny Speed Dating / Friending dla dorosłych
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 31.01 (SOB) 13:00
    Yoklukta Bellek –  Kaybolanı Aydınlatmak | Oprowadzanie w języku tureckim
    Yetişkinler için gerçekleştirilecek açık atölye
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 31.01 (SOB) 14:15
    Saturday ArtWalk
    Guided tour in English
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 01.02 (ND) 12:15
    Niedzielne oprowadzania po aktualnych wystawach
    (godz. 12:15 i 14:15)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 01.02 (ND) 16:00
    Ghost Rider
    Oprowadzanie performatywne Mateusza Szymanówki
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 03.02 (WT) 17:30
    Fluid lines. Open workshop in English for adults
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 05.02 – 06.02.2026
    Global and forgotten connections: the circulation of visual arts between socialist European countries and Asia, Latin America and Africa during the Cold War
    Zachęta | cinema room (entrance from Burschego Street, up the stairs)cinema room
  • 05.02 (CZW) 12:15
    Czwartkowe oprowadzania po aktualnych wystawach   
    (godz. 12:15 i 17:30)
    Zachęta – Narodowa Galeria SztukiZachęta
  • 07.02 (SOB) 16:30
    Współmyślenia: warsztat spekulatywny
    O czym wspólnie marzymy? | Weekend finisażowy
    Zachęta | w przestrzeni wystawyZachęta | w przestrzeni wystawy
  • Cooking with Mama x GALAS
    What Are Our Collective Dreams? | Finissage weekend
    Zachęta | w przestrzeni wystawyZachęta | w przestrzeni wystawy
  • 08.02 (ND) 10:45
    Joga w Zachęcie
    Zachęta | Mały SalonZachęta | Mały Salon