Sabra, reż. Aleksander Ford, Polska, 1933, 84 min

Wstęp przed filmem wygłosi dr Joanna Ostrowska

Film został zrealizowany w trakcie wyprawy filmowej Aleksandra Forda do Palestyny w 1933 roku, kiedy powstały również kroniki filmowe poświęcone życiu osadników. Zawiera także sekwencje dokumentalne ukazujące emigrantów w trakcie morskiej podróży oraz przemówienie Nachuma Sokolowa, przewodniczącego Światowego Kongresu Syjonistycznego.

Scenariusz Sabry napisała ówczesna żona reżysera Olga Ford (Janina Wieczerzyńska vel Olga Mińska). Tytuł filmu jest przenośnią — sabra to nazwa kaktusa rosnącego na pustyni, którą określano pierwsze pokolenie dzieci żydowskich urodzonych i wychowanych w Palestynie. Hebrajski tytuł filmu Chalutizm oznacza pierwszych osadników (pionierów). Fabuła opowiada o trudnych początkach emigrantów z Polski, walczących z nieprzystępnymi warunkami pustyni i brakiem wody. Osią akcji jest konflikt z Arabami, którzy atakują obozowisko osadników. Producent filmu, wbrew wizji Forda, wymógł zmianę zakończenia na pozytywne, gdzie konflikt zostaje przerwany i następuje symboliczna scena pojednania młodego pokolenia. W filmie wystąpili aktorzy teatru żydowskiego Habima z Tel Awiwu. Dialogi są w języku jidysz, polskim, hebrajskim i arabskim, zaś film występował w różnych wersjach — zależnie od kraju dystrybucji. Archiwalna kopia 35 mm, którą wyświetlamy, ma w pierwszej części polski dubbing, a w drugiej napisy w języku angielskim.

Joanna Ostrowska - ur. 1983 r., doktor nauk humanistycznych w zakresie historii (Wydział Historyczny UJ), absolwentka Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ, Katedry Judaistyki UJ i Gender Studies UW, studiowała również produkcję filmową i telewizyjną na PWSFTv i T w Łodzi, członkini Krytyki Politycznej i Restartu. Wykładała w Katedrze Judaistyki UJ, na Gender Studies UJ, UW i IBL PAN, w Pracowni Pytań Granicznych UAM i na Żydowskim Uniwersytecie Otwartym. Od dwóch lat prowadzi zajęcia dotyczące przedwojennego kina żydowskiego na Studiach polsko-żydowskich PAN. Zajmuje się m.in. tematyką związaną ze zjawiskiem przemocy seksualnej w czasie II wojny światowej i zapomnianymi ofiarami nazizmu. Obecnie studiuje również hebraistykę na Wydziale Orientalistycznym UW

Od lutego do końca maja zapraszamy na program filmowy towarzyszący wystawie przygotowany we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym.

Zaprezentujemy filmy pojawiające się we fragmentach na wystawie oraz poszerzające kontekst ekspozycji. W programie znajdą się zarówno przedwojenne filmy fabularne i dokumentalne, w języku polskim, jidysz i hebrajskim.

Materiał pochodzi ze zbiorów Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego: