Czarne diamenty, reż. Jerzy Gabryelski, Polska, 1939, 77 min

Film jest ekranizacją powieści Gustawa Morcinka (1891–1963), jednego z bardziej znanych polskich pisarzy związanych ze Śląskiem. Czarne diamenty to opowieść o fikcyjnej kopalni „Mars”, która ma zostać sprzedana zagranicznym inwestorom. Górnicy, pod wodzą młodego inżyniera, zakładają spółdzielnię, aby przejąć kontrolą nad  przedsiębiorstwem i uniknąć  przejęcia przez korporację. W tym samym czasie w kopalni wybucha pożar.

Oprócz obrazu realiów społecznych oraz dramatycznych scen akcji ratunkowej w kopalni w fabułę filmu, pod wpływem oczekiwań producenta, wpleciona została historia miłosna.  Premiera Czarnych diamentów miała mieć miejsce w Cannes w 1939 roku. Ze względu na wybuch II wojny światowej nie odbyła się, a film zaginął. Kopia odnalazła się dopiero w 1981 roku i wtedy odbyła się spóźniona o 40 lat premiera filmu. Koleje losu reżysera Jerzego Gabryelskiego były skomplikowane. Z zachowanych do dzisiaj filmów przedwojennych twórcy na uwagę zasługuje eksperymentalny, antywojenny krótki metraż pod tytułem Buty. W  okresie powojennym Gabryelski zrealizował jedynie kilka filmów dokumentalnych i oświatowych, po czym został zmuszony do emigracji. Szczególnie znany jest jego zapis filmowy z całego przebiegu powstania warszawskiego, gdy przez 63 dni towarzyszył powstańcom z kamerą.

Od lutego do końca maja zapraszamy na program filmowy towarzyszący wystawie przygotowany we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym.

Zaprezentujemy filmy pojawiające się we fragmentach na wystawie oraz poszerzające kontekst ekspozycji. W programie znajdą się zarówno przedwojenne filmy fabularne i dokumentalne, w języku polskim, jidysz i hebrajskim.

Materiał pochodzi ze zbiorów Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego: